Podczas inauguracji Forum Humboldta w 2021 roku nigeryjska pisarka Chimamanda Ngozi Adichie zadała następujące pytanie: Kto zdecydował, że sztuka afrykańska powinna być określana mianem etnologicznej i dlaczego termin „etnologiczny” jest używany w odniesieniu do sztuki pochodzącej z pewnych części świata, a nie z innych? Jej pytanie skłoniło do głębszej analizy historycznego kontekstu, w którym powstały muzea etnograficzne i muzea sztuki globalnej. Obejmowało to analizę kryteriów stosowanych do określenia leżącej u podstaw logiki instytucjonalnej i hierarchii estetycznych, a także pochodzenia obiektów w takich muzeach. Dziedzictwo kolonializmu było centralnym punktem tych rozważań.

Takie debaty były powszechne w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej od wielu lat, ale dopiero niedawno zaczęły zyskiwać popularność w Europie Środkowej i Wschodniej. Nie jest niczym nowym stwierdzenie, że ten region europejski i jego mieszkańcy byli zaangażowani w system kolonialny. Jednak niejednoznaczna pozycja – brak zamorskich kolonii czeskich/czechosłowackich, polskich czy węgierskich – często oznacza, że ​​podróżnicy, kolekcjonerzy i fundatorzy kolekcji muzealnych są zazwyczaj beneficjentami narzuconego dyskursu. Społeczeństwo Europy Środkowo-Wschodniej zazwyczaj nie postrzega kolekcji sztuki spoza Europy jako spuścizny kolonializmu, ani nie uważa, że ​​sposób ich prezentacji może być potencjalnie problematyczny. Równie jednak uproszczone byłoby postrzeganie kolekcjonerów i kolekcji sztuki globalnej w Europie Środkowo-Wschodniej jako wyłącznie agentów lub produktów kolonializmu. Chociaż przyjęli wiele rasowych tropów kolonialnych, ich motywacje i praktyki były zróżnicowane. Zatem, jak argumentuje Olúfẹ́mi Táíwò, opieranie się na kolonializmie jako wszechogarniającym modelu wyjaśniającym może prowadzić do błędnej identyfikacji historycznych przyczyn.

Wydział Historii Sztuki Uniwersytetu Masaryka w Brnie, we współpracy z Muzeum Kultur Azji, Afryki i Ameryki im. Náprstka w Pradze, zaprasza do zgłaszania propozycji, które analizują instytucjonalne i polityczne ramy, w jakich sztuka globalna była gromadzona i eksponowana w Europie Środkowo-Wschodniej. Interesują ich kolekcje sztuki globalnej i osoby je tworzące – kolekcjonerzy, kuratorzy i fundatorzy – a także ich rola w kształtowaniu percepcji publicznej, kultury popularnej i dziedzictwa muzealnego. Zachęcają do zgłaszania propozycji dotyczących procesów nabywania dzieł, ich wpływu na społeczności i środowiska źródłowe, strategii kuratorskich i wystawienniczych, zaangażowania zwiedzających oraz ewoluującej polityki reprezentacji. Zachęcają do zgłaszania propozycji, które poruszają zarówno tematy historyczne, jak i współczesne.

Szczególnie interesujące są zmieniające się postrzeganie relacji między sztuką europejską a światową oraz ideologiczne przesłanki, które za nimi stoją. Interesujące jest, jak muzea angażowały artystów, kolekcjonerów, ekspertów i inne osoby spoza Europy. Jaki obraz wyłania się z praktyk muzealnych w Europie Środkowo-Wschodniej od XIX wieku?

Zgłoszenia powinny zawierać streszczenie o objętości 250 słów, krótką biografię autora i informacje na temat afiliacji instytucjonalnych.

Zgłoszenia należy wysyłać na adres: globalczechs@phil.muni.cz do 1 kwietnia 2026.

Więcej informacji: https://www.nm.cz/en/naprstek-museum/from-comrades-to-exotic-others-global-art-in-the-exhibitionary-practices-of-central-and-eastern-europe