„Karykatura jest sztuką męską. Kobieta posługuje się nią rzadko, zarówno w plastyce, jak i w literaturze. Oprócz Stryjeńskiej, Berezowskiej i Magdaleny Samozwaniec nie widzę u nas kobiet, które by uprawiały ten sposób komunikowania swych spostrzeżeń o życiu”. Tymi słowami Nela Samotyhowa, historyczka i krytyczka sztuki, zakończyła recenzję z Pierwszego Salonu Karykaturzystów Polskich, zorganizowanego w 1928 roku w Warszawie. Konstatacja krytyczki odzwierciedlała ówczesny stan wiedzy na temat działalności kobiet w tym zakresie. Dzisiaj wiadomo, że pierwsze artystki-amatorki odnotowane w dotychczasowych źródłach i opracowaniach, które wykazywały zainteresowanie twórczością w zakresie karykatury i satyry rysunkowej, działały na ziemiach polskich pod koniec osiemnastego wieku. W dziewiętnastym stuleciu pojawiły się kolejne rysowniczki-karykaturzystki oraz pierwsze artystki podejmujące współpracę z prasą o charakterze satyryczno-humorystycznym. Na dwudziesty wiek przypadł natomiast wysyp talentów kobiet zainteresowanych obiema dziedzinami. Dla zdecydowanej większości, karykatura była działalnością poboczna. Tylko niektóre z nich, jak Maja Berezowska czy Anna Gosławska-Lipińska pseud. Ha-Ga, traktowały ją jako główną przestrzeń poszukiwań artystycznych. Wiele artystek łączyło karykaturę z twórczością w zakresie ilustracji oraz projektowania graficznego okładek i plakatów. Współczesne rysowniczki kontynuują te tradycje, łącząc klasyczne techniki z nowymi mediami oraz różne dziedziny twórczości, a swoje prace coraz częściej prezentują w Internecie, korzystając z mediów społecznościowych i platform artystycznych.

Pomimo niewątpliwej obecności w świecie sztuki i mediów, twórczość karykaturzystek jest notorycznie marginalizowana. Celem konferencji jest refleksja nad działalnością kobiet tworzących karykatury i satyrę rysunkową od czasów najdawniejszych po współczesność: przywrócenie głosu artystkom, badanie ich strategii artystycznych i sposobów, w jakie wykorzystywały i wykorzystują humor, ironię i deformację obrazu do krytyki społecznych ról, władzy, patriarchatu czy stereotypów płciowych.

Główne pytanie, to kwestia „męskości” przypisywanej karykaturze. W jakiej mierze odpowiada to „męskości” przypisywanej przez wieki sztuce? Czy proces obalania wykluczenia genderowego w sztuce wysokiej działa jeszcze bardziej ospale w odniesieniu do tego szczególnego przypadku sztuki niskiej, jaką jest karykatura? Czy twórczość internetowa pozwala na przekroczenie bariery płci?

Choć konferencja koncentruje się na Polkach, referaty na temat karykaturzystek z innych krajów, stawiające pytanie o źródła ich wykluczenia, są mile widziane. Organizatorzy zachęcają badaczki i badaczy różnych dyscyplin – historii sztuki, historii, medioznawstwa, kulturoznawstwa, socjologii, gender studies, historii prasy i komunikacji wizualnej – do nadsyłania propozycji referatów.

Konfereencja odbędzie się w Warszawie w dniach 28-29 maja 2026.